Trauma en schuldgevoel

trauma en schuldgevoelTrauma en schuldgevoel

Het is verhelderend om onderscheid te maken tussen schuldbesef en schuldgevoel. Schuldbesef slaat op reële (echte) schuld;je weet dat je iets hebt gedaan wat maatschappelijk gezien of volgens je eigen geweten niet kan, en je neemt daar de verantwoordelijkheid voor. Bij schuldgevoel gaat het om een niet-reële schuld. Er is sprake van een knagend gevoel iets nagelaten of gedaan te hebben ten opzichte van belangrijke anderen, of iets te zijn of niet te zijn, wat je niet/wel had horen te zijjn. Vaak betreft het ook nog eens niet duidelijk omschreven gedrag, iets waarnaar je raden moet (bijvoorbeeld: hoe vaak ga je naar je moeder als je een ‘goede dochter’ bent?)
In ongelijke machtsverhoudinge, zoals dat bij geestelijk, emotioneel, lichamelijk en seksueel geweld het geval is kan schuldgevoel op verschillende manieren ontstaan:
Het werd je aangepraat, ‘het is je eigen schuld’ en dat denk je nu zelf steeds ook;
er gebeurt iets met je wat taboe is, dus je bent slecht en hebt schuld;
je kunt geleerd hebben dat wat jij wilt er niet toe doet, en je daardoor schuldig voelen wanneer je wel iets wilt.

Schuldgevoel geeft hoop

In een machteloze positie kan schuldgevoel dus gemakkelijk ontstaan. Alles is beter dan te beseffen dat de mensen van wie je afhankelijk bent, niet goed voor je zijn of je onvoldoende kunnen beschermen, wat dan is er geen hoop. Schuldgevoel ontstaat dan als overlevingsmechanisme. Als jij immers slecht bent, is het ‘logisch’ dat ouders of partner naar tegen je zijn; zij blijven goed. Bovendien biedt het persoectief, je hebt dan immers ook grip op de gebeurtenissen. Je gaat je best doen een ‘goede vrouw’, een ‘braaf kind’ te worden.

Dat gevoel kan iemand camoufleren door te proberen zich ‘goed’ te gedragen, maar hij/zij is dan bang dat anderen zijn/haar ware, ‘slechte’ zelf zullen ontdekken. Bovendien zal hij/zij meer schuldgevoel ervaren, omdat hij/zij zich onecht en oneerlijk voelt. Als het schuldgevoel sterker wordt, kan dat depressie, zelfhaat, een negatief zelfbeeld, zelfverdering, zelfvernietiging (bijvoorbeeld snijden) en (poging toe) zelfmoord tot gevolg hebben. Het zal duidelijk zijn dat wanneer het schuldgevoel blijft bestaan, de volwassene zich in uiteenlopende menselijke verhoudingen de verantwoordelike persoon zal voelen, ook waar dat geheel onterecht is.
Als je onder je schuldgevoelens lijdt, wil je niets liever dan er er vanaf komen. Maar toch heeft ook schuldgevoel waarschijnlijk een positieve functie voor je gehad.

Leave a reply