Trauma en gevoelens

Trauma en gevoelens

De eerste stap in het leren hanteren van je emoties is om ze te leren herkennen. Alhoewel je emoties niet kunt zien of aanraken, kunnen ze een sterke invloed hebben op je gedrag en je gedachten.

Trauma en gevoelens

“Emoties zijn de belangrijkste bron alles naar bewustzijn. Er kan geen transformatie plaatsvinden van duisternis naar licht en van apathie naar beweging zonder emoties. ” ~ Carl Jung

Getraumatiseerde mensen hebben bijna altijd moeite met het herkennen van hun gevoelens. Dit komt ten eerste omdat ze vaak zijn opgegroeid met mensen die dingen zeiden als: ‘Voel dat nou maar niet’ of ‘Grote jongens/meisjes huilen niet’ of ‘Je moet je altijd beheersen’of ‘Wat maakt het uit dat je verdrietig bent’ of ‘Stel je niet zo aan’ en ‘Je hebt er geen recht op je zus of zo te voelen’. Je wordt geboren met de biologische aanleg voor emoties, maar je kunt alleen leren ze te ervaren als je omgeving ze erkent en je leert ze een naam te geven. Sommige mensen gebruiken bijvoorbeeld het woord ‘boos’ en beschrijven daarmee elk gevoel, dat uiteenloopt van milde irritatie tot extreme razernij en moordlustige woede, omdat ze nooit precies verschil hebben leren onderscheiden tussen de verschillende graden van gevoel en deze niet hebben leren benoemen. Kinderen hebben vaak ‘buikpijn’ als ze verdrietig of bang zijn. Met hulp van de mensen om hen heen kunnen zij leren dat daar een bepaald gevoel bij hoort. Als je dat niet hebt geleerd, kun je door erop te letten wanneer je lichaam een signaal geeft (bij wie of waar?) erachter komen dat je een bepaalde emotionele reactie hebt.

Een tweede reden dat getraumatiseerde mensen moeite hebben met gevoelens is, dat de mensen uit hun omgeving zelf niet goed om konden gaan met hun emoties en verwarrende signalen gaven over gevoelens. Soms vertelt een ouder bijvoorbeeld aan een kind dat ‘alles goed is’, terwijl er net iets vreselijks is gebeurd. Dan leef je in een omgeving waar de boodschappen niet kloppen met het gevoel. Een ander voorbeeld is als mensen zeggen dat ze ‘echt verdrietig’ zijn, terwijl ze lachen. Het is moeilijk te begrijpen hoe iemand zich dan echt voelt. Of je hebt een ouder die slaat als hij of zij boos wordt. Zo iemand geeft eigenlijk de boodschap dat als je boos wordt of iets voelt, je geheel de controle zult verliezen. Inmiddels is duidelijk dat mensen die lichaamssignalen niet kunnen opvatten als deel van een emotie, zich vaak zorgen gaan maken om hun gezondheid. Somatiseren wordt dat genoemd. De buikpijn die ze ergens van krijgen wijten ze aan een ziekte in plaats van die te ervaren als een signaal van spanning, woede of verdriet.

Ten derde hebben getraumatiseerde mensen – puur om te overleven – vaak geleerd zich te richten op de gevoelens van anderen, vooral op die van hun misbruiker.

Ten vierde heeft trauma op zich, door de heftige gevoelens die het oproept, tot gevolg dat mensen zich afsluiten voor hun gevoel, ook wel dissociatie genoemd. Als je lang achtereen machteloos wordt gemaakt, bouw je een enorme razernij op, die je – zolang je klein bent – niet kunt uiten omdat je afhankelijk bent, als je volwassen wordt, geeft die woede van binnen je vaak het gevoel dat je op een tijdbom leeft.

Wat het lichaam niet kan oplossen tracht het hoofd te doen. Dat maakt overuren en is onmachtig om alle onmachtigheid te helpen oplossen.
Deze gebroken macht geeft momenten waarop je weerloos bent en je niet bestand bent tegen de woorden en daden van anderen. Daardoor voel je je onzeker en wordt je eigenwaarde aangetast.
Te veel angst en boosheid die niet verwerkt kunnen worden zijn het resultaat. Waardoor de klachten verergeren en de hopeloosheid aan kan wakkeren.

De gezonde boosheid die iedereen gebruikt om zijn eigen territorium te beschermen en het kaas niet van zijn brood te laten eten,ontbreekt bij getraumatiseerde mensen. Het is of afhankelijk zijn of uit de slof schieten met niets ertussen in.

Het is het ontbrekende deel in het gezond verwerken van boosheid dat in het bevroren deel zit.

Deze oefening zal je waarschijnlijk helpen om je gevoelens te herkennen en te benoemen. Elke cultuur geeft namen aan emoties. Sommige culturen hebben meer termen voor gevoelens dan andere. Er zijn ook aanwijzingen dat mensen die hun emoties een naam kunnen geven, de emoties beter kunnen hanteren of onder controle houden. Het is duidelijk gemakkelijker om eenvoudige emoties te benoemen dan ingewikkelde.

Oefening ‘Afstemmen op je gevoel’:

Ga rustig zitten op een stoel, met beide voeten op de grond, rug tegen de rugleuning en handen losjes op je schoot. Open of sluit je ogen, wat je zelf het prettigst vind.
Ga om uit te pluizen wat je voelt, te rade bij je lichaam over waar je spanning voelt. Vraag jezelf wat je voelt. Verwacht niet het meteen te weten: geef jezelf de tijd om je gevoelens te ontdekken. Erken en verwacht ook dat je meer dan één emotie kunt voelen en tegenstrijdige emoties. Als algemene termen als ‘waardeloos’of ‘dik’bij je opkomen, vraag jezelf dan opnieuw af: ‘waarover waardeloos?’, ‘waarom dik?’ Laat je gevoel rustig opkomen, ook al lijkt het raar of slaat het nergens op. Als je een beeld krijgt, probeer dit dan te beschrijven. Als je genoeg gevoelens hebt ontdekt stop je de oefening.

Het komt vaak voor dat mensen met traumatische ervaringen op een bepaald punt blijven steken in het herkennen van hun emoties. Als dit gebeurt:
– Beschuldig jezelf er dan niet van dat je geen antwoord kunt geven;
– feliciteer jezelf omdat je het goed probeert;
– pak het onderstaande lijstje van gevoelens erbij;
– richt je maar op het gevoel;
– probeer niet te censureren of te oordelen over jezelf;
– kijk uit voor dat kleine stemmetje dat je vertelt dat je andermans gevoelens kwetst of dat je niet eerlijk zou zijn, vaak is dat gewoon een manier om jezelf af te sluiten voor je eigen gevoel.

Trauma en gevoelensGevoelens:
Boos
Woorden voor boosheid
Afgunst, afkeer, agitatie bitterheid destructiviteit, ergernis, knorrigheid, walging, getergdheid, geweldadigheid, haat, humeurigheid, irritatie, jaloezie, vijandigheid, minachting, rancune, razernij, ressentiment, tegenzin, verachting, geërgerdheid, weerzin, woede, wraakzucht, wreedheid, wrok, frustratie, laaghartigheid, frustratie,

Lichamelijke signalen bij boosheid:

Je onsamenhangend voelen.
Voelen dat je geen controle meer hebt.
Je extreem emotioneel voelen.
Je fysiek gespannen en rigide voelen.
Voelen dat je gezicht rood of heel heet wordt.
Nerveuze spanning, angst of onbehagen voelen.
Het gevoel hebben dat je op springen staat.
Spieren die samentrekken.
Tanden op elkaar klemmen, strakke lippen.
Huilen; niet bij machte zijn de tranen te stoppen.
Willen slaan, tegen de muur bonken, met iets gooien, uitbarsten.

Bang
Woorden voor angst:
Bezorgdheid, ongemakkelijkheid, verontrusting, gruwel, nervositeit, schrik, gespannenheid, paniek, schok, geprikkeldheid, overweldigd worden, vrees, gejaagdheid, ontzetting, verschrikking, hysterie

Lichamelijke signalen bij angst:

Zweten of transpireren.
Je zenuwachtig, schrikachtig of geagiteerd voelen.
Beven, huiveren of trillen.
Heen en weer schietende ogen of snel om je heen kijken.
Het gevoel hebben of je je verslikt, een brok in je keer hebben.
Buiten adem zijn, of snel ademen.
Spieren die zich spannen, verkrampen.
Diarree, overgeven.
Het gevoel van een steen in de maag hebben.
Het koud krijgen.
Haar dat rechtop gaat staan.

Blij
Woorden voor blijheid:
animo, betovering, blijdschap, enthousiasme, euforie, extase, gecharmeerdheid, geestdrift, geluk, gelukzaligheid, graag mogen, gretigheid, hoop, in de wolken zijn, joligheid, jovialiteit, ontroering, opgetogenheid, opgewektheid, opluchting, optimisme, opwinding, plezier, tevredenheid, triomf, trots, uitbundigheid, verheugdheid, vermaak, verrukking, vervoering, vreugde, voldoening, vrolijkheid, warmte, zotheid.

Lichamelijke signalen bij blijheid:

Je opgewonden voelen
Je energiek, actief of ‘hyper’ voelen.
Zin hebben in giechelen of lachten.
Voelen dat je bloost

Bedroefd

 

Woorden voor verdriet:
Afwijzing, depressie, droefenis, eenzaamheid, gekwetstheid, misnoegen, mistroostigheid, nederlaag, kwelling, lijden, medelijden, melancholie, misère, pijniging, radeloosheid, rampspoed, neerslachtigheid, ongelukkigheid, ontzetting, onvrede, verplettering, vervreemding, verwaarlozing, wanhoop, smart, somberheid, teleurstelling, verdriet, heimwee, hopeloosheid, isolement.

Lichamelijke signalen bij verdriet:

Je moe, uitgeput of futloos voelen.
Je sloom en lusteloos voelen; de hele dag in bed willen blijven.
nergens meer iets aan vinden.
Pijn hebben of een hol gevoel hebben in je borst en je buik.
Je leeg voelen.
Huilen, tranen vergieten, jammeren.
Het gevoel dat je niet kunt ophouden met huilen, of het gevoel hebben dat als je zou gaan huilen je niet meer zou kunnen ophouden.
Moelijk slikken.
Moeilijk ademen.
Duizeligheid.

Gezonde perspectieven op emoties:

– Gevoelens zijn niet goed of slecht. Gevoelens zijn er gewoon, ze bestaan. je hoeft en moet gevoelens of emoties niet (te veroordelen.

– Er is een groot verschil tussen het hebben van emoties (=iets voelen) en iets doen met of reageren op die emotie.
– Gevoelens duren niet eeuwig. Het maakt niet uit wat je voelt, uiteindelijk zullen ze verdwijnen en zal eer een ander gevoel voor in de plaats komen.

– Als een heftige emotie opkomt, hoef je er niet iets mee te doen of er op te reageren. Alles wat je hoeft te doen is de emotie te herkennen en te voelen.

– Gevoelens zijn geen feiten. Als emoties heftig zijn, dan voelen ze als de waarheid. Bijvoorbeeld: ‘Als ik me waardeloos voel, dan ben ik ook waardeloos’.

– Je kunt gevoelens niet zo maar laten verdwijnen, omdat ze een belangrijke functie hebben in je leven. Wees bereid je gevoelens te accepteren.

2 comments on “Trauma en gevoelens

  1. Jaap

    Thanks. 🙂 Kwam hier door op gevoelens herkennen te googlen. Verhelderende informatie!

  2. Marijn

    Dank je wel, vind dit een heel helder verhaal. Ik kan hier echt iets mee

Leave a reply