Trauma en boosheid

Trauma en boosheidTrauma en boosheid

Boosheid als energiebron

Veel mensen met een trauma in hun verleden zijn boos of zelfs woedend over gemiste kansen, geleden verliezen en opgelopen littekens door misbruik, mishandeling en de daar vaak bijkomende verwaarlozing. Ook wraak- en haatgevoelens komen veel voor. Vaak is het erg moeilijk om met die boosheid om te gaan. Als je uit een omgeving komt waar boosheid gewelddadig werd geuit, weet je misschien niet anders en reageer je ook heftig. Of andersom ben je juist bang voor iets wat maar in de verte lijkt op boosheid. Als je uit een omgeving komt waar boze gevoelens taboe waren en niet mochten worden geuit, durf je ze zelf ook niet te laten zien of sterker nog je herkent zelfs geen boosheid bij jezelf. Met andere woorden: je moeite om met boosheid om te gaan heeft mogelijk iets te maken met wat je meemaakte. Vaak zit dat je in de weg en daardoor loop je nog meer kansen mis of loop je contacten mis.

Wat is woede en hoe ontstaat het?

Boosheid kan negatief zijn
Als je boos bent, is het moeilijk om helder te denken. Soms gebruiken we boosheid om onszelf te verdedigen wanneer het niet nodig is. Boosheid kan het moeilijk maken andere gevoelens van verdriet of angst te herkennen. Boosheid kan tot agressief gedrag leiden, en kan een negatieve indruk maken op anderen.

Boosheid kan ook een positieve functie hebben
Boosheid geeft je energie, kan je helpen spanning te uiten en te communiceren. Boosheid geeft ons informatie over andere mensen en situaties. Opgelopen boosheid die wordt omgezet in energie, kan het mogelijk maken de regie te nemen en je wens naar voren te brengen. Boosheid zorgt ervoor dat je iets kunt bereiken, kunt presteren, bestrijden of een grens kunt trekken en voor jezelf opkomen.

Boosheid en vrouwen

Het komt nogal eens voor dat vrouwen zeggen: ‘Ik heb nooit ruzie, ik ben nooit boos. ‘Er zijn wat mensen die dat als iets heel moois van vrouwen zien. Vrouwen die krachtig zijn, krijgen al snel ongunstige benamingen oppgedrukt als: Bitch, kenau, manwijf, kreng, viswijf, ‘ze heeft haar op haar tanden’. Voor een krachtige vrouw in positieve zin bestaan maar weinig uitdrukkingen en dan luidt die ook nog. ‘Ze staat haar mannetje!’Krachtig gedrag van vrouwen wordt in de maatschappij afgekeurd. Gelukkig is hier de laatste jaren wel verandering in gekomen. Toch zijn vrouwen vaak bang hun boosheid te uiten omdat ze verwachten dan afgekeurd te worden. Dat kan ertoe leiden dat de agressie (onbewust) met een omweg wordt geuit als overlevingsstrategie. (bijvoorbeeld mokken, vermijden, roddelen, vluchten, zielig doen, uitdagen, seks weigeren of boosheid uiten via lichamelijke klachten. Buikpijn, overgeven of hoofdpijn.

Boosheid bij trauma

Bij misbruik en mishandeling heeft het protesteren of uiten van boosheid geen positief effect, integendeel. Protest kan het alleen maar erger maken of leiden tot chantage (‘als je echt van me houdt, dan ..’) en agressie (verbaal of fysiek) Zo leer je niet gezond om te gaan met booshied. Als verzet zo averechts werkt, leer je al dan niet bewust je protest wel te verbergen. Soms kun je je boosheid zelfs niet meer voelen. Het lijkt dan alsof het een ander overkomt. Je mist dan de positieve signaalfunctie van boosheid, namelijk dat je boosheid een signaal is dat er iets niet goed voor je is, en dat er iets moet gebeuren.
Te weinig boosheid (opkroppen/vermijden/verdoven) …

Als je wel boosheid voelt, maar het een ander niet durft te zeggen, geeft dat een naar en machteloos gevoel. Dan kun je boos op jezelf worden. Dat geeft tenminste enig houvast. En als je langere tijd boos bent, dat niet kunt uiten maar de boosheid op jezelf richt, verlies je je gevoel van eigenwaarde. Wat er dan ook wel gebeurt, is dat mensen, zichzelf door die (machteloze) woede beschadigen, door bijvoorbeeld veel drank of drugs te gebruiken, of door zich te overeten of juist te hongeren. Dit wordt ook wel zelfbeschadigend gedrag genoemd. Later kun je veel last hebben van zo’n overlevingstechniek. Zoals zelfbesnijden, zelfbranden, overeten, (niet) te weinig eten, haren uittrekken.

Voorbeelden: je werkgever geeft je steeds meer werk dat jij niet afkrijgt wat je af wilt krijgen. Of je vriendin wil naar een andere film dan jij en valt je smaak aan om haar zin te krijgen. Of je partner wil met je naar bed en wordt boos als je geen zin hebt. Als je in al deze situaties geen boosheid voelt, is de kans groot dat jij je aanpast en de ander best tevreden is, maar jij met de brokken blijft zitten. Als je alsmaar je gevoel weg dringt, kun je je onecht gaan voelen.
… of te veel boosheid (explosief/agressief gedrag)

Als je je ergernissen van binnen opstapelt, kan het voorkomen dat je bij een kleine aanleiding op-eens uitbarst. Jijzelf en die ander(en) kunnen daar zo van schrikken, dat het doel, een conflict duidelijk maken en oplossen, wordt voorbijgeschoten. Explosieve figuren beginnen hun zin bijna altijd met: ‘Jij ook altijd…!’Ze verwijten en beschuldigen. Hun manier om zich uit te drukken is vaak met schreeuwen en veel gebaren of zelfs met fysiek geweld. Ze kunnen hard of cynisch overkomen. Ook kan de woede naar buiten komen via geweld, pesten, verwaarlozen of kleineren van anderen dan de ‘dader’. Dan kun je je vervreemden van de mensen om je heen.

Gevoelens onder woorden brengen is, als je dat niet gewend bent, is al een hele klus. Als je merkt dat de ander luistert, helpt dat om je gevoelens de aandacht te geven die ze verdienen. Het is heel belangrijk om tot je door te laten dringen dat wat jij voelt niet verklaard of beredeneerd hoeft te worden, wil het serieus worden genomen. In de eerste plaats mag jij je voelen zoals jij je nu voelt. In jouw verleden was dat anders maar vroeger is vroeger en nu is nu. Als het je lukt met je boosheid iets nuttigs te doen, voel je zelfvertrouwen toenemen. Stap één is accepteren dat je dergelijke gevoelens hebt. Stap twee is om je verantwoordelijk te voelen voor die gevoelens en bijvoorbeeld uit te zoeken wat of wie je boos maakt, en of en hoe je daaraan uiting wilt geven en jezelf duidelijk maken wat je wilt bereiken. Voor het ontwikkelen van zelfvertrouwen is leren omgaan met woede essentieel.

Boosheid opsporen: Signalen herkennen

Allereerst is het belangrijk boosheid (vroeg) op te sporen en ook milde vormen van boosheid bijvoorbeeld lichte irritatie, te signaleren. Dit is essentieel om erger te voorkomen, maar ook om er je voordeel mee te doen. Hoe eerder je zo’n signaal herkent, des te sneller kun je erop reageren. Bovendien is woede ook een krachtige energiebron, die je stimuleert om iets aan te pakken en die ervoor zorgt dat je je niet machteloos voelt. Er is een oplopende lijn van irritatie en ergernis via boosheid naar woede en razernij. Vaak merken jij of je omgeving het pas wanneer het niveau woede is bereikt, en dan is het lastig, die nog te stoppen of in constructieve banen te leiden. Probeer daarom alert te worden op kleine irritaties voordat die uitgroeien tot iets groters.

Boosheid als een probleem herkennen

Ten tweede is het belangrijk bepaalde vormen van boosheid (te veel of juist te weinig) als probleem te herkennen. Daarvoor kun je jezelf afvragen: ‘is mijn boosheid terecht?’Boosheid is een normale menselijke emotie, die niet tot agressie hoeft te leiden. Je hebt het recht boosheid te ervaren. In plaats van je schuldig te voelen wanneer je boos wordt, kun je je beter richten op accepteren van je woede en erkennen dat je boos bent. Het is je taak om er op een goede manier mee om te gaan. Er is een probleem wanneer boosheid:
– te frequent is;
– te intens is;
– te lang duurt;
– tot agressie leidt;
– werk of relaties verstoort.

Wat daarbij helpt, is jezelf af te vragen: ‘heeft iemand mij willens en wetens en onnodig gekwetst?’Als dat zo is, weet je dat je boosheid terecht is. Dat kan helpen om je niet schuldig of beschaamd te voelen over je boosheid. Terechte boosheid betekent dat je het recht hebt ‘aan te vallen met woorden) omdat je daartoe werd uitgelokt.

Een andere vraag die je jezelf kunt stellen luidt: ‘helpt mijn boosheid me in deze situatie?’ Als het antwoord nee is, is je boosheid niet nuttig. Vaak is je boosheid zinloos door de manier waarop je hem gebruikt. Als een vriend(in) de plannen op het laatste moment afzegt bijvoorbeeld, verandert het die situatie niet als je van streek raakt, en je voelt je er ook niet beter door. Thuis te gaan zitten mokken is nutteloos. Wanneer je echter je boosheid gebruikt om jezelf op te peppen om je vriend(in) te vertellen hoe je je voelt over dat laat afzeggen, of om uit te gaan en iets leuks te gaan doen, is je boosheid zinnig.
Voor mensen die boosheid opkroppen is er ook nog de vraag: ‘heeft de ander wel in de gaten dat ik boos ben?’of ‘hoe laat ik dat merken?’

Hoe kun je je problemen met boosheid veranderen?
Om de schade van boosheid te beperken, gaan we je hier verschillende manieren leren om met je boosheid om te gaan. Zowel de mensen die explosief reageren als de mensen die boosheid opkroppen, moeten weten hoe ze met hun boosheid kunnen omgaan. Vaak vrezen de mensen die hun boosheid opkroppen woede überhaupt, en wanneer die woede dan tevoorschijn komt, lijkt het vaak een explosie. Op een gedoseerde manier met boosheid leren omgaan helpt om explosies te voorkomen.

Woede hanteren

Spanning is het begin het het opkomen van woede. Als we gespannen zijn, wordt je woede eerder uitgelokt. Als je spanning hoog is, kun je een kleinigheid opblazen tot een catastrofe.
Je lichaamstaal kan je goede aanwijzingen geven wanneer je boosheid oploopt. Als je lichaam gespannen is, zal je lichaam heftig reageren omdat het je wil vertellen dat er iets fout is. Als je in een toestand bent waarin je woede opkomt en je herkent het niet, kun je dingen gaan zeggen waar je later spijt van krijgt en impulsief gaan reageren.
Ook andere emoties zoals schaamte of verdriet kunnen tot woede leiden. In dat geval voel je liever boosheid dan schaamte of verdriet, omdat je dat meer een gevoel van controle geeft. Woede stopt andere gevoelens (bijvoorbeeld schaamte) weg. Boosheid laat de stress ophouden door het blokkeren van het bewustzijn van pijnlijke gevoelens. Vaak wordt boosheid gebruikt ter verdediging van andere gevoelens waardoor je deze gevoelens slecht herkent en jezelf er niet mee confronteert.

Relaxatie of ontspanningsoefeningen zoals meditatie en andere aardingsoefeningen kun je gebruiken wanneer je gespannen of geïrriteerd bent of wanneer iemand boos op je is, of wanneer je één van je woede triggers tegenkomt. Hier is een aantal snelle manieren om je woede te verminderen. Adem lang en diep in en uit, neem een glas water (geen alcohol of cafeïne), laat je handen langs je lichaam hangen, ga zitten en leun achterover en kalmeer jezelf, zeg troostende dingen tegen jezelf. Nadat je je ontspanningsoefeningen hebt gedaan en je redelijk ontspannen bent, richt dan je aandacht op je probleem.

“Sommige mensen zijn bang voor wat ze zouden kunnen vinden als ze zichzelf te veel proberen te analyseren. Maar je moet kruipen in je wonden om te ontdekken waar je angsten zijn. Zodra het bloeden begint, kan de reiniging beginnen. ”
~ Tori Amos

7 comments on “Trauma en boosheid

  1. Erna van Kollenburg

    Dank je wel voor deze heldere uiteenzetting 🙂

  2. L.Bloemen

    Dank je wel.,heel fijn dat je dit duidelijk hebt opgeschreven.

  3. Anoniempje

    Alles wat hier wordt benoemd werkt heel verhelderend. Duimpjes!

  4. Mary Ann

    Ja, kort, krachtig, duidelijk, ik ga aan de slag.

Leave a reply